توضيح المباني في شرح مختصر المعاني - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٢١٩ - تشبيه مفصل

قوله: اين طرفاها: ضمير مؤنّث به [حلقه‌] راجع است.

قوله: اى هم متناسبون: ضمير [هم‌] به فرزندان انماريه راجع است.

قوله: لكونها مفرّغة: يعنى در قالب ريخته شده.

قوله: مصمتة الجوانب: كلمه [مصمته‌] يعنى مسدود و بسته شده.

قوله: فائضة عليه: يعنى مى‌بارد بر او.

[تشبيه مفصّل‌]

متن‌

و امّا مفصل و هو ما ذكر وجهه كقوله:

و ثغره فى صفاء و ادمعى كاللئالى.

و قد يتسامح بذكر ما يستتبعه مكانه كقولهم للكلام الفصيح: هو كالعسل فى الحلاوة فانّ الجامع فيه لازمها و هو ميل الطّبع.

شرح عربى‌

( و امّا مفصل) عطف على اما مجمل‌ ( و هو ما ذكر وجهه كقوله:

و ثغره فى صفاء* و ادمعى كاللئالى و قد يتسامح بذكر ما يستتبعه مكانه) اى بان يذكر مكان وجه الشبه ما يستلزمه اى يكون وجه الشبه تابعا لازما له فى الجمله‌ ( كقولهم للكلام الفصيح هو كالعسل فى الحلاوة فانّ الجامع فيه لازمها) اى وجه الشبه فى هذا التشبيه لازم الحلاوة ( و هو ميل الطّبع) لانه المشترك بين العسل و الكلام لا الحلاوة الّتى هى من خواص المطعومات.

ترجمه‌

مصنّف گويد:

مفصّل آنستكه وجه شبه در آن ذكر شده باشد مانند قول شاعر:

و ثغره فى صفاء و ادمعى كاللئالى.